Powlen weini bridd crochenwaith Bwcle

Mae’r bowlen weini bridd yma or 18eg ganrif, diamedr 35cm yn enghraifft gain o grochenwaith slip wedi ei addurno. Mae’r gwydredd brown, oren a melyn wedi eu gosod yn fanwl mewn llinellau cul addurnedig, wedi eu peintio’n sydyn cyn i’r gwydredd sychu. Mae’r patrwm pluog yn cael ei wneud drwy dynnu teclyn mân ar ongl sgwâr ar draws y llinellau gwydredd hufen golau newydd gael ei osod. Ychwanegwyd y pum llinell oren syth fwy trwchus a’r ddwy linell tonnog amlwg wedyn. Mae gan fwyafrif crochenwaith slip wydredd brown fel sail, fel y fowlen hon, ond gyda phatrwm uchaf mwy syml a thew mewn lliw cyferbyniol sy’n aml yn felyn.  Yn y fowlen hon mae’r llinellau tonnog a syth yn dangos llaw gadarn crochenydd sy’n feistr.

Roedd Bwcle, tref fechan ger ffin gogledd Cymru / Lloegr, yn ganolbwynt cynhyrchu crochenwaith llestri pridd Cymreig am dros 600 mlynedd o’r cyfnod canoloesol i’r 1940au. Trwy gydol y cyfnod hwnnw roedd dros 40 o wahanol grochenwaith, gan wneud y defnydd gorau o wythiennau lleol o lo a’r amrywiaeth o glai. Bu i’r ffatrïoedd gynhyrchu cynwysyddion llestri pridd, platiau, jygiau, jariau o wahanol feintiau – ‘crociau’ – a allforiwyd i drefi ar hyd arfordir gogledd Cymru ac i Iwerddon. Gwnaethpwyd briciau a theils hefyd.

Mae’r bowlen weini yma yn cael ei harddangos yn y cas uchafbwyntiau yn Oriel 3.